Albanese noTrump kwi-Quad Summit eManila
UMphathiswa Jikelele wase-Australia uAnthony Albanese ulungiselela ukuhlangana noMongameli wase-US uDonald Trump, uNarendra Modi wase-India, kanye noSanae Takaichi waseJapan eManila. Le ncumbulo ye-Quad Summit ibalulekile ngoba ihambisana nokushintsha okukhulu kwepolitiki yase-US emva kwezigqibo zezikhetho eziphakathi.
UMphathiswa Jikelele wase-Australia uAnthony Albanese ulungiselela ukuhlangana okubalulekile noMongameli wase-US uDonald Trump, uNarendra Modi wase-India, kanye noSanae Takaichi waseJapan eManila ngeledlule. Le ncumbulo ye-Quadrilateral Security Dialogue (Quad) imele ukushintsha okukhulu ekuxhumeni kwama-nation amane, lapho ukuhlangana kwamaqiniso kungazelelwe khona eminyakeni edlule.
Isikhathi senhlangano sibonakala sikhethwe ngokucophelela. Siphakathi kokuvakashelwa ngu-Albanese ekumthethweni wezulu i-Cop31 e-Antalya, eTurkey, nangaphambi kokuvakasha okulindelekile eChina. Lokhu kusho ukuthi oholi be-Quad bahlangana ngemuva kwesikhathi eside lapho izinhlangano zabo zaziyinkimbinkimbi noma zime.
Ngaphambi kwalezi zinsuku, abalulekile base-Australia babecabanga ukuthi akukho amathuba okuthi i-Quad Summit ibe khona ngaphambi kokuphela konyaka. I-Quad, ehlanganisa e-Australia, e-India, eJapan, nase-US, ihlangana njalo nyakenye, kodwa ukunyakaza kwakungekho mthethweni eminyakeni edlule. Ngonyaka odlule, izincwadi zezomnotho ezazulindeleke e-India zanyamalala ngemuva kokungavumelani phakathi kukaTrump noModi. Ngaphambi kwalokho, incumbulo ka-2023 yahlehliswa ngesikhathi esifushane njengoba uMongameli Joe Biden ehlangana nesimo sezimali eWashington.
Ababheki bezomnotho baveze ukuthi izihlangano eziningi zabaphathimandla be-Quad zibonise ukuntuleka kokuxhumana phakathi kwezigqebengu. Ukuqinisekiswa kwale ncumbulo eManila kubonisa ukuthi kukhona ukuphindelela ekuxhumaneni ngqo phakathi kwezigqebengu.
Isimo sezomnotho sishintshile kakhulu emva kwezikhetho eziphakathi zase-US, lapho ama-Republican ahlelwa khona eHouse neSenate. Lokhu kubonisa ukushintsha okukhulu ekulawuleni iCongress kusukela ngowe-1974, isikhathi sokuxoshwa kukaRichard Nixon.
UMongameli Trump ubonakala esithinta yini lezi zibalo. UBruce Wolpe, umbhali wase-US, uthe u-Albanese uphumelele ekulawuleni ubudlelwano bakhe noTrump ngokubeka izinto njengokuthengiselana kunokuba yizingozi. Ngokuphambene noMphathiswa Jikelele waseCanada uMark Carney nabanye oholi baseYurophu, u-Albanese ugcinile ukuzinza ngokungahlehli ezinqubweni zikaTrump zezimali.
Kusuka eCanberra, kubalulekile ukugcina uTrump esebenzisana nase-Australia mayelana nezomnotho neziphepho. Lokhu kuhlanganisa nokucindezela uTrump ukuthi akhulume ngokwandiswa kweChina kanye nokuthuthukisa umnotho wezinto ezibalulekile. Ukugwema ukungqubuzana eOval Office kubalulekile.
Kodwa-ke, ukulahlekelwa nguTrump kwepolitiki kwenze ukucindezelela ekusebenzeni kwakhe. UMphathiswa Wezomnotho wase-Australia uDon Farrell uthe ukulahlekelwa nguTrump yiCongress kuqinisekisa izinkinga zase-Australia ngezimali. Farrell uthe izimali zikhulisa amanani ezinto ezingaphakathi kwe-US, futhi izifundazwe ezithintekayo njengeOhio, iMinnesota, iMichigan, neTexas zahlelwa yiRepublican.
U-Albanese noholi abanye bazocela uTrump ukuthi axazulule izinga lokushisa kanye nokunciphisa izinto ezibangela ukukhula kwamanani. Lezi zinto zibangele inkinga yezindleko zokuphila emhlabeni wonke.
Kusuka e-Australia, abantu baseLabor naseCoalition baphakathi kwezinkinga zezindleko zendlu, izinga lokushisa, kanye nezibalo zezikweletu ngaphambi kwezikhetho zaseVictoria neNew South Wales. UMengameli Jim Chalmers uthe izibalo zokuthandwa zizobonisa ukuntuleka kwemali emva kokunyuka kwezibalo.
Abanye abasebenzi base-Australia baveze ukuthula ngokuthi i-Cop31 ayihlelwe eAdelaide, okugwema ukulinganiswa phakathi kwezomnotho nezomnotho. Le ncumbulo futhi isiza ekuxazululeni izinkinga zezomnotho e-Indo-Pacific.
Ukukhula kweChina kubalulekile ekubuyiselweni kwe-Quad ngo-2017. I-Quad isetshenziswa ukuvimbela ukuwandisa kweChina. UTrump uzohlangana noXi Jinping eShenzhen, okungaba yisikhathi esibalulekile sokuxazulula izinkinga.
U-Albanese usebenzisa le ncumbulo ukuthola amandla ezomnotho. Lokhu kubonisa ukubaluleka kokugcina izindlela zokuxhumana phakathi kwe-Quad noma kukhona ukushintsha kwepolitiki.
(A.Smit--TPT)